Reportages.gif

Een leven in het teken van de Heer
Van zieltjes winnen tot mediteren

Door Neeltje Meijs

Op een motor met een bijbel onder de arm de leer van Christus overbrengen. Met drie collega's door de binnenlanden van Tanzania trekken om mensen te bekeren. Hier en daar ook nog wat schooltjes en ziekenhuizen opzetten en de lokale bevolking leren om goed voor zichzelf te zorgen. Veertien jaar lang heeft Pater Geoffrey Riddle op deze manier geleefd. "Mijn tijd op de motor was het leukst van allemaal. Mijn huidige werk doe ik ook met veel plezier hoor, maar de leukste tijd is voorbij." Volgens Riddle gaat missionariswerk lang niet alleen maar om zieltjes winnen. "Het is een combinatie van sociaal- en pastoraal werk. Zo is het begonnen en zo zal het ook altijd blijven."

Veertien jaar lang heeft de in Londen geboren en opgegroeide Riddle in de binnenlanden van het toenmalige Tanganyika zijn werk gedaan. Met een twinkeling in zijn ogen vertelt hij honderduit over zijn vroegere belevenissen. "We streken neer in kleine dorpjes. Daar bleven we een tijdje. Onze eerste taak was altijd hetzelfde, het vertrouwen van de bevolking winnen. Dat ging vaak redelijk snel en gemakkelijk. Er werd snel ontdekt dat wij de bevolking kwamen helpen. Ze zagen dat we met goede bedoelingen kwamen. Daarna richtten we meestal een klein kerkje op. En scholen en ook wel ziekenhuizen. Ook hielpen we de lokale bevolking met de verzorging van hun land en vee en leerden we ze lezen en schrijven."

De huidige werkzaamheden van de 78-jarige Riddle zijn minder spannend. Vanuit zijn kantoor in de haven van Dar es Salaam houdt hij zich bezig met de verschillende geloven die de stad rijk is. "Je kan wel zeggen dat ik zorg voor het behoud van de vrede hier in Dar es Salaam. Dat lijkt een zware taak, maar eigenlijk valt dat best mee. Er zijn in deze stad geen problemen tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Iedereen leeft in harmonie met elkaar en ik moet dat zo zien te houden. Het is makkelijker om de vrede te behouden dan om vrede te stichten."

"Zie ik een mooie non dan dank ik God voor haar schoonheid"

Dertien jaar geleden streek de bebaarde pater neer in Dar es Salaam. In het grote witte huis in de haven begon hij aan een rustigere periode in zijn leven. Wat ooit is gebouwd als huis voor de vele vrouwen van de Sultan van Zanzibar, is nu de werk- slaap- en ontvangstruimte van de witte paters. Achter de grote houten voordeur gaat een groot, maar simpel en weinig versiert gebouw schuil. Aan de rechterkant een wachtruimte. In de gang een trap naar boven. Naar de kantoren en slaapvertrekken. Het kleine ingebouwde kapelletje is vierentwintig uur per dag open. Riddle: "Iedereen komt hier om te bidden. En dat moet op ieder uur van de dag kunnen. Ook 's nachts." Op de binnenplaats liggen drie katten te dutten in de zon. "Dit zijn de liefste katten van heel Tanzania, dat weet ik zeker," zegt Riddle trots.

Vanuit zijn naar oude verstofte boeken ruikende kantoortje, met airconditioning, doet de Brit zijn werk. "Hier bereid ik seminars voor en vertaal ik gebeden in het Swahili. Maar het belangrijkste is het onderhouden van de contacten met de verschillende bevolkingsgroepen hier. Door me te verdiepen in de verschillende geloven verklein ik de kans op een conflict. Er is ook geen reden voor een conflict. Uiteindelijk geloven we namelijk allemaal in dezelfde God en heeft hij het beste met ons voor. Mijn werk is gebaseerd op wat Jezus ons bij wilde brengen en niet op wat wij denken dat het beste voor ons is."

Riddle, afkomstig uit een gezin met een katholieke vader en een protestantse moeder, weet al van jongs af aan dat hij mensen wil helpen om Jezus te leren kennen. "Ik was een jaar of negen toen ik gefascineerd raakte door het werk van missionarissen in Afrika. Ik zat op een nonnenschool en in de klas spaarden we geld. Net zolang tot we genoeg hadden om een Afrikaans kindje te laten dopen. Het spaarplan werd nagebootst door een baby op een ladder. Bij ieder muntje dat je spaarde mocht je de baby een trede hoger op de ladder zetten. En uiteindelijk, boven aan de ladder, belandde de baby in een bakje met water en had je dus genoeg gespaard voor de doop. Dat vond ik zo prachtig en het is me tot de dag van vandaag bij gebleven."

Uiteindelijk heeft de hoofdmeester van de basisschool hem in contact gebracht met de Witte Paters. "Hij was zelf ook een witte pater en wist van mijn interesse. Hij is het geweest die me heeft aangemeld. In die tijd zag je dat veel jongens door hun ouders min of meer gedwongen werden pater te worden. Bij mij niet. Het is volledig mijn eigen keuze geweest." Het gezin Riddle kende nog een pater. Een oudere broer van Geoffrey besloot op zijn 33e om zijn leven in het teken van God te zetten. Riddle: "Voor die tijd heeft hij in het leger gezeten en een tijdje als zakenman gewerkt. Helaas is hij bij zijn werkzaamheden als pater om het leven gekomen. Hij deelde in Nigeria voedsel uit aan hongerige kindjes toen hij is gestorven."

"De kerken zitten hier iedere zondag bomvol"

Toch is het leven van een pater niet echt gevaarlijk. En zeker tegenwoordig niet meer. "Tanzania is een veilig en stabiel land. Maar dat is niet altijd zo geweest. Een jaar of vijftien geleden was dat wel anders. Corruptie was toen een van de grootste problemen hier. Veel ontwikkelingsgeld verdween in de zakken van de mensen die het juist niet nodig hadden. Gelukkig is die tijd voorbij."

Missionariswerk in Tanzania gaat veel verder terug dan de verhalen uit de begintijd van pater Riddle. De eerste missionarissen kwamen in 1499 naar Zanzibar. Samen met het christelijke geloof meegenomen door Portugese ontdekkingsreizigers. Tegen het einde van de negentiende eeuw waren er veel Duitse missionarissen in Tanzania. Logisch, want toen was Tanganyika in Duitse handen. Ze verzamelden zich vooral rond Lake Victoria en Lake Tanganyika.

Het accepteren van de missionarissen is volgens Riddle, over het algemeen, snel en goed gegaan. "Dat komt vooral omdat er vanaf het begin af aan gezegd is te zullen vertrekken als de 'locals' hun werk over konden nemen." Aan deze belofte hebben de paters zich gehouden. Riddle: "Er zijn gebieden in Tanzania waar je geen enkele blanke pater meer kan vinden. De lokale, zwarte, paters hebben ons werk overgenomen."

De oorspronkelijke bewoners van Tanzania, moslims, werden door de paters niet aan de kant gezet. Er kwam een geloof bij. Problemen tussen de moslims en de latere christelijke bevolking zijn niet echt in de geschiedenisboeken terug te vinden. Riddle: "Ik kan me alleen herinneren dat in het begin van de jaren tachtig een groep moslims zich door de christenen hier gedomineerd voelde. Maar dat gevoel duurde gelukkig niet lang." Het lijkt vrij uniek dat twee bevolkingsgroepen al jaren en jaren lang in vrede naast elkaar leven. Pater Riddle kan zich werkelijk geen serieus conflict herinneren. Een verklaring voor het feit dat deze twee geloofsovertuigingen naast elkaar in vrede leven heeft hij wel. "Het komt door de mentaliteit van het land en van de mensen. Al vijfendertig jaar gaat het leven tussen christenen en moslims hier uitstekend. Iedereen is hier vriendelijk tegen elkaar. Steeds wanneer ik weer een tijdje in Engeland ben verlang ik naar de vriendelijkheid van de mensen hier. Iedereen, jong, oud, blank of zwart wordt hier op straat gegroet. Daar kunnen wij westerlingen nog wat van leren."

Echte problemen tussen de beide geloofsovertuigingen zijn er volgens Riddle dus niet. Alleen leidt het verschil in schoolsysteem weleens tot, al dan niet verhitte, discussies. Riddle: "Moslim kinderen gaan naar moslimscholen terwijl christelijke kinderen naar openbare scholen gaan. Dat komt door de regering. Die wil zoveel mogelijk gelijkheid tussen de bevolking dus zijn er in het land weinig speciale scholen. Het is algemeen bekend dat de openbare scholen beter zijn dan de moslimscholen. Hierdoor krijgen de christenen dus beter onderwijs dan de moslims. Alle goede banen en de meeste overheidsfuncties worden dan ook bekleed door christenen. Dat is iets waar moslims nog weleens gefrustreerd door kunnen raken. Het is geen conflict, slechts een geschil. Maar er wordt wel gewerkt aan beter moslimonderwijs."

"Wij hebben de liefste katten van heel Tanzania."

Wat Riddle opvalt is de groei van het aantal Christenen in het land. "Bijna overal in de wereld stagneert het aantal gelovigen of neemt het aantal zelfs af. Maar hier juist niet. Een priester heeft hier meer dan vierduizend gelovigen onder zich. In mijn thuisland zijn er maximaal zevenhonderd gelovigen per priester. En het aantal gelovigen hier blijft maar groeien." De ogen van de trotse pater glimmen als hij vertelt dat tijdens iedere dienst de kerken in Dar es Salaam te klein zijn. "Ze zitten bomvol. Ieder jaar met Pasen worden er talloze mensen gedoopt en bijgeschreven in de parochie. En dat blijft alleen maar meer worden. In gebieden waar mensen weinig hebben zie je altijd meer aanhangers van het geloof. Dat is over het algemeen in heel de wereld zo."

Paters, priesters en missionarissen komen om in het werk. Riddle: "Daarom dank ik God voor de nonnen die er zijn. Die nemen ons een boel werk uit handen en dat doen ze fantastisch. Het is gewoon niet normaal, we kunnen het werk hier gewoon niet bijbenen. Om mijn hoofd koel te houden mediteer ik iedere dag minstens een half uur. En ik zwem veel. Dat geeft me rust." Eens in de drie jaar gaan alle paters in het Atimanhuis voor drie maanden terug naar hun vaderland. "Huis kan ik het niet noemen," zegt Riddle. "Mijn huis is hier. Als ik terug ga naar Engeland logeer ik bij vrienden en familie. En ze komen me weleens hier opzoeken."

Hoewel Riddle niet meer een van de jongste is, moet hij er niet aan denken om met zijn werk te stoppen "Ik heb mijn leven aan God gegeven en ik zal zolang ik kan op deze manier blijven leven." Nooit de behoefte gehad aan een vrouw en een gezin? "Niet echt. Ik zie wel eens een mooie non en dan dank ik God voor haar schoonheid. Maar een vrouw hebben en het stichten van een gezin is voor mij geen reden om mijn leven hier op te geven. Ik ben tevreden met wat ik doe."

pijl_links pijl_op
Index
repo's
Top
pagina